Bebeğin Daha Zeki Olması İçin Neler Yapmalı?

Bebeğin Daha Zeki Olması İçin

Doğacak yavrunuzun zekasını belirleyen en önemli faktör, sizden ve eşinizden aldığı genetik mirastır elbette. Fakat yapılan çalışmalar göstermiş ki, bebeğinizin anne karnında maruz kaldığı etkenler ve gelişiminin ilk iki yılında karşılaşacağı çevresel faktörler, bilişsel ve  kognitif fonksiyonlarını fazlasıyla etkilemektedir. Bu nedenle annenin gebelik esnasında dikkat edeceği birkaç küçük detay, yavrusunun tüm hayatını etkileyecek kıymette olabilir. O halde bebeğinizin beyin gelişimi için gebelik öncesinde, gebelik esnasında ve gebelik sonrasında dikkat etmeniz gerekenleri kısaca sıralayalım;  

Zararlı alışkanlıklardan uzak durun

Gebelikte sigara kullanan annelerin bebeklerinde düşük, anne karnında ölüm, gelişme geriliği gibi bir çok riskle beraber düşük zeka puanı riski de artmıştır. Yapılan çalışmalar sigara içen annelerin bebeklerinin ileriki yaşlarda zeka düzeyinin, içmeyen annelerin bebeklerine oranla 5 puana kadar düşük saptandığını göstermiştir. Yine alkol ya da uyuşturucu kullanımı da zeka ve gelişme geriliği açısından yüksek risk faktörleridir.

Sistemik hastalıklara dikkat!

Anne adayının gebe kalmadan önce çözmesi gereken bir başka önemli sorun da mevcut sistemik hastalıklarıdır. Kontrolsüz şeker hastalığı ya da guatr gibi hastalıklarla gebe kalan annelerin bebeklerinde zihinsel ve bedensel gelişim problemleri görülebilmektedir. Bu nedenle gebelik planlamadan en az iki ay önce detaylı bir sağlık taramasından geçilmesi önemlidir.

Çevresel tehlikelerden korunun

Hava kirliliği, kimyasal gazlar ve radyoaktif ortamlar gelişmekte olan fetüs üzerinde toksik etkiye yol açarlar. O nedenle yoğun trafikte aracınızın camlarını açmayın, iş yerinizde kimyasal gazlar varsa çalışma bölgenizi değiştirmeye çalışın, gebeliğin üçüncü ayından önce saç boyatmayın, kimyasal peeling ya da lazer gibi işlemler yaptırmayın, röntgen odalarından uzak durun.

Doktorunuzun önerileri dışında ilaç kullanmayın

Hastalıkların tedavisinde kullanılan birçok ilaç anne karnındaki fetüs için zehir etkisi yapar. Gebelik esnasında annenin olası hastalıkları için kullanacağı ilaçlar en az zarar verenlerden seçilir ve bunun için mutlaka doktorunuzun tavsiyelerini dinlemelisiniz. Tedavi amaçlı kullanılan ilaçlar dışında bebeğiniz için gerekli vitaminlere ve dozlarına doktorunuz karar verecektir.

Gebelikte beslenmenize dikkat edin

Gebelik döneminde annenin beslenmesi bebeğin zeka gelişimindeki en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Yetersiz ve dengesiz beslenme öğrenme güçlüğü ve gelişme geriliğinin en önemli nedenleri arasındadır. Bu nedenle bütün vitaminlerde dengeli ve yeterli miktarda alınması gerekmektedir. Bebeğin zeka puanını özellikle etkileyen bazı vitaminleri yazının devamında bulacaksınız.

Günlük folik asit almayı ihmal etmeyin

Gebe kalmadan 3 ay önce ve gebelik sırasında folik asit kullanılmalıdır. Folik asit bebekte beyin ve sinir dokularının gelişimine yardımcı olur.  Bebeğin beyin gelişimini güçlendirmek için hamilelere folik asit takviyesi verilmelidir. Günde 400 mikrogram folik asit alınması gerekir. Koyu yeşil yapraklı sebzelerde, turunçgillerde, kuru baklagiller, avokado, karnabahar, kereviz, mısır ve pancar gibi gıdalarda folik asit bulunur. Gebelik döneminde folik asit eksikliğinde ciddi beyin hasarı ile sonuçlanan spina bifida (omurganın dış ortama açık olması), ensefalosel (beyin dokusunun kafatası kemiğinin dışına çıkması) ve anencephali (beynin gelişmemesi) gibi hastalıklar görülür.

Gebelikte iyot önemlidir

Gebelikte iyot eksikliği başta zeka geriliği olmak üzere hipotiroidi, guatr ve değişik derecelerde büyüme ve gelişme bozukluklarına neden olur. Gebelik döneminde günlük 220 mikrogram iyot alınması gerekmektedir. İyot minerali özellikle deniz ürünlerinde çok fazla bulunmaktadır. Ayrıca peynir, yoğurt, yumurta, iyotlu sofra tuzu, patates, hindi eti, çilek, ıspanak, soya fasulyesi, şalgam, pazı, kabak, kuru fasulye ve sarımsak gibi gıdalarda iyot bulunmaktadır.

Yeterli miktarda çinko almalısınız

Proteinlerin ve hücre zarlarının yapısında bulunan önemli minerallerden biridir. Genlerin protein üretmesi üzerinde de etkilidir. Çinkonun yeterli miktarda olması vücudumuzda bulunan 100’ den fazla enzimin sağlıklı ve doğru biçimde çalışmasını sağlar. Eksikliğinde hücresel işlevler bozulur, vücut dış hasarlara karşı korunmasız hale gelir. Dış hasarlardan ilk etkilenen organlardan bir de beyin olacaktır. Et, deniz ürünleri, yumurta ve yağlı tohumlar çinko açısından zengin besinlerdir. Gebelik boyunca günde bir avuç ceviz, badem ya da fındık tüketimi açığı kapatmaya yardımcı olacaktır.

Kolin vitaminini yeterli miktarda almalısınız

Kolin vitamini B gurubu vitaminlerindendir. Suda çözünen vitaminlerden olan kolin kanla beyin arasındaki çizgiyi geçebilen tek vitamindir. Bu sebeple beyinde oluşan kimyasal her süreçte kolin vitamini yer almaktadır. Beyin üzerinde etkili olması nedeniyle kendisine “hafıza vitamini” de denmektedir. Gebelik döneminde kolin vitaminin yeterli miktarda alınması bebeğin beyin fonksiyonlarının düzgün çalışması ve beyin sağlığı için gerekli enzimlerin santral sinir sistemine iletilmesi açısından önemlidir. Gebelik döneminde günlük 450 mikrogram kolin alınması gerekmektedir. Ispanak, yumurta, patates, tavuk ve balık, kolin açısından zengin besinlerdir.

 D vitamini alınması gebelikte önemlidir

Gebelikte D vitamini alınması, kalsiyum ve fosforun kan düzeylerini dengeler. Ayrıca D vitaminin anne karnındaki bebeğin nörolojik fonksiyonlarına etkisi bulunmaktadır. Bu nedenle gebelik döneminde günlük D vitamini ihtiyacı 20 dakika boyunca güneşlenmek ile sağlanabilir. Güneş ışığına yeterli maruz kalamayan anne adaylarına günlük 4000 IU D vitamini takviyesi önerilir. D vitaminin en büyük kaynağı güneş ışığı olup, ayrıca yumurta, karaciğer ve yağlı balıklardan da temin edilebilir. 

 B12 vitamini almak önemlidir

Gebelik döneminde b12 vitamini bebeğin beyin ve sinir sistemini gelişimine yardımcıdır. Gebelik döneminde görülen fizyolojik değişiklikler, gebelerin b12 seviyelerinin düşmesinde rol oynayabilir. Gebelikte günlük 2,6 mikrogram b12 almak gerekmektedir. B12 vitamini deniz ürünlerinde özellikle somon, ahtapot ve istiridyede, ayrıca kırmızı ette, yumurta, süt ve süt ürünlerinde de bol miktarda bulunmaktadır. B12 eksikliğinde nöral tüp defektleri (sinir sisteminin merkezini oluşturan beyin ve omurilikte görülen kusurlar), spina bifida (omurganın dış ortama açık olması) ve anansefali (beyin ve kafatasının yetersiz gelişmesi) görülmektedir.

Omega-3 desteği almalısınız

Gebelik döneminde kullanılan omega-3 ün bebeğin beyin gelişimi ve sinir sistemi üzerinde olumlu etkisi bulunmaktadır. Gebeliğinde omega-3 kullanan annelerin çocuklarının el- göz koordinasyonlarının ve algılamalarının daha iyi olduğu saptanmıştır. Gebelik döneminde günlük en az 250 miligram omega-3 alınmalıdır. Omega-3 besinlerden yeterli miktarda alınamıyorsa mutlaka takviye yapılmalıdır. Omega-3 en fazla balık ve balık yağı ürünlerinde bulunur.  Ayrıca ceviz, fındık, yeşil yapraklı sebzeler ve meyveler ve yumurtada omega-3 bulunmaktadır. Gebelikte omega-3 eksikliğinde bebekte görmede bozulma, büyüme ve nörolojik gelişme bozuklukları, bebeğin sağlıklı büyüme gelişmesinde gerilik görülür. Gebeliğin son üç aylık dönemi omega-3 takviyesi açısından özellikle önemlidir.

Gebelik döneminde kalsiyum ve fosfor alımı önemlidir

Gebelik döneminde diş rahatsızlığı geçiren gebeler erken doğum ya da düşük kilolu bebekler dünyaya getirir. Buna bağlı olarak da bebeğin bazı yapısal ve zihinsel fonksiyonlarında gerilik ile karşılaşılmaktadır. Bu bebeklerde öğrenme güçlüğüne, büyüme ve gelişme geriliğine sıkça rastlanmaktadır. Gebelik döneminde dişlerinizin sağlıklı olması için kalsiyum ve fosforun yeterli miktarda alınması gerekir. Kalsiyum ve fosfordan zengin besinler, tahıllar, meyve ve sebzeler, süt ve mandıra ürünleri, et, balık ve yumurtadır. Günlük olarak 1200-1500 miligram kalsiyum alınması gerekmektedir.

Gebelikte kilo alımı bebeğinizin zeka gelişimini etkiler

Gebelik döneminde ortalama vücut ağırlığının %20 si kadar kilo alınması yeterlidir. Bu değerin altında ya da üstünde kilo alınmasının bebeğin zeka gelişimini olumsuz yönde etkilediği düşünülmektedir.

Gebelikte demir vitamini kullanımı ihmal etmeyin

Gebelik döneminde demir vitamini bebeğinizin zeka gelişimi için oldukça önemlidir. Gebelikte demir eksikliği söz konusu olduğunda, bebeklerde zeka düzeyinde azalma, davranış bozuklukları ve büyüme geriliği görülmektedir. Gebelik döneminde minimum günlük 27 miligram demir alınması gerekmektedir. Özellikle kırmızı ette, üzüm pekmezinde yüksek miktarda demir bulunmaktadır. Ancak gebelikte ihtiyaç duyduğumuz demir vitamininin besinlerden yeterli miktarda alınması mümkün değildir. Bu nedenle doktorunuzun tavsiye edeceği ilaç takviyelerini kullanmanız gereklidir.

Gebelik döneminde neşenizi koruyun

Gebeliğin belirli haftalarında anne karnındaki bebeğin algıları başlar. Bu sebeple kendini iyi hisseden neşeli bir annenin bebeğinin de anne karnındayken kendini daha iyi hissettiği ve daha aktif olduğu görülür. Mutlu bebeklerin beyin gelişimlerinin daha iyi olduğu saptanmıştır.

Egzersiz yapmaya önem verin

Gebeliğiniz sırasında yapacağınız düzenli egzersizler sayesinde endorfin salınımınız artacaktır. Plasentadan geçen endorfin hormonu en az 8 saat boyunca bebeğinizin daha keyifli ve huzurlu olmasına yardımcı olur. Yine egzersiz sayesinde artan kan dolaşımı plasental kanlanmayı, dolayısıyla bebeğinizle aranızdaki besin alışverişini de artıracaktır. Böylece bebeğinizin daha sağlıklı gelişmesine katkıda bulunacaktır.

Bebeğinizle konuşmayı ihmal etmeyin

Özellikle gebeliğin beşinci ayında itibaren bebeğinizin duyması ve diğer duyuları belirgin bir hızla gelişme gösterir. Onunla sık sık konuşmanızın ve ona hikayeler okumanızın bebeğinizi harekete geçirdiğini göreceksiniz. Kelimeler kısmen hafızasında depolanacak ve ileri yaşlardaki konuşma ve iletişim performansını artıracaktır. Onunla kuracağınız pozitif iletişim sayesinde, daha sosyal ve daha çabuk algılayan bir çocuk olma olasılığı artacaktır.

Müzik ruhun gıdasıdır

Anne karnında bebeğe müzik dinletilmesi ve zeka bağlantısı üzerine yapılan çalışmalarda net bir sonuç çıkarılmamakla birlikte, müzik dinlemenin insan ruhu üzerindeki rahatlatıcı etkisi bilinmektedir. Yapılan deneylerde bir aktivite esnasında müzik dinlemenin dikkati ve yapılan işe hevesi artırdığı gösterilmiştir. Sevdiği müzikleri dinlemenin annenin endorfin seviyesini artıracağı göz önüne alındığında, mutlu anne mutlu bebek prensibiyle, bebeğe de katkı sağlayacağı sonucuna varılabilir.

Bebeğinize doğumdan sonra mutlaka anne sütü verin

Anne sütünde başta sindirim ve solunum sistemi olmak üzere birçok organ sisteminin büyümesi ve gelişmesini düzenleyen büyüme faktörleri vardır. Anne sütüyle beslenen bebeklerde algılama ve tanıma fonksiyonları daha iyidir. Ayrıca nörolojik yönden daha iyi gelişirler. Zeka yaşları da daha yüksektir. Anne sütünün içerisinde C, B grubu vitaminler, potasyum, sodyum ve kalsiyum gibi mineraller ve düzeyi düşük olasına rağmen emilim oranı yüksek demir vitamini de bulunmaktadır. Anne sütünde D ve K vitaminleri bulunmadığı için bunların da diğer kaynaklardan alınması gerekmektedir.

Bir önceki yazımız olan Lohusalık Dönemi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

İlginizi Çekebilecek Konular