Doğum Kontrol İğneleri

0
23

Doğum kontrol yöntemlerinin arasında en sık kullanılan yöntemlerden biri de doğum kontrol iğneleridir. Günümüzde kullanılan doğum kontrol iğneleri aylık ve üç aylık olanlardır.

Doğum kontrol iğnelerinin çeşitleri nelerdir?

Doğum kontrol iğneleri kullanım durumuna ve koruyuculuk sürelerine göre ikiye ayrılmaktadır. Aylık doğum kontrol iğneleri bunlardan ilkidir. Adı üzerinde aylık olan bu iğnelerin koruyuculuk süresi 30 günüdür. Koruyuculuğun devam etmesi için 30 günün sonunda tekrar yapılması gereklidir. 30 günün sonunda hemen iğne yapılamamışsa koruyuculuk azaldığı için önce gebelik testi yapılmalıdır. Gebelik testi negatif çıkarsa iğne yapılabilir. Aylık koruyucu iğnelerde progesteron ve östrojen hormonu birlikte bulunmaktadır. Koruyuculuk %99 olan bu iğneler, kas içine uygulanmalıdır. Aylık iğnelerin en bilinen yan etkisi adet düzensizliğidir. Adetler sık, miktar olarak fazla ya da az olabilmektedir. Bu etkiler vücudun alışma süresi olan 6-12 ay içerisinde hafifleyip, tamamen kaybolabilmektedir. Ancak bazen tamamen ortadan kalkmamaktadır. Diğer hormonal yöntemlerde görülen yan etkiler doğum kontrol iğnelerinde de görülebilmektedir.

Üç aylık korunma iğneleri diğer doğum kontrol iğneleridir. Adı üzerinde üç aylık koruyuculuk sağlayan bu iğnelerinde, aylık iğnelerde olduğu gibi üç ayın sonunda hemen yapılması gereklidir. Üç ay sonunda hemen iğne yapılmazsa yine öncelikle gebelik testi yapılmalı negatifse iğne uygulanmalıdır. üç aylık kontrol iğneleri progesteron hormonu içermektedir. Üç aylık iğnelerinde koruyuculuk derecesi %99 olup, kas içerisine uygulanmaktadır. Üç aylık doğum kontrol iğnelerinin en büyük yan etkisi adet düzensizliğidir. Adetlerin sık, miktar olarak fazla ya da az olmasına neden olabilmektedir. Uzun süreli kullanımlarında ise kemik erimesi oluşturabilmektedir. Ayrıca diğer hormonal doğum kontrol yöntemlerinde görülen yan etkilerin bu korunma yönteminde de görülmesi mümkündür. Üç aylık iğnelerde gebelik oluşma durumu zordur ancak gebelik oluştuğunda dış gebelik olma ihtimali yüksektir. Bu sebeple gebelik belirtileri ya da şüphesi olan hastalarında mutlaka test yapmaları gereklidir.

Doğum kontrol iğneleri nasıl koruma sağlar?

  • Doğum kontrol iğneleri yumurtlamayı engelleyerek gebeliğin oluşmasını önler.
  • Servikal mukusun kalınlaşmasını sağlayarak sperm geçişini engeller.
  • Endometriumun yapısını bozarak döllenen yumurtanın endometriuma yerleşmesini engeller.
  • Tubal motiliteyi azaltarak sperm ve yumurtanın karşılaşmasını engeller.

Doğum kontrol iğnelerinin yan etkileri nelerdir?

  • Doğum kontrol iğneleri adet düzensizliğine neden olabilmektedir.
  • Doğum kontrol iğneleri kullanılırken adet düzensizliğinin yanı sıra adet görememe durumu da görülebilmektedir.
  • İçerisinde hormon bulundurdukları için glukoz toleransını bozarak iştahı artırırlar. Bu bağlı olarak da kilo aldırabilirler.
  • Doğum kontrol iğneleri pıhtılaşma bozukluğuna neden olabilmektedirler.
  • Memelerde ağrı ve hassasiyete neden olabilmektedirler.
  • Memelerde var olan kistlerin büyümesine neden olabilmektedirler.
  • Yumurtalıklarda bulunan yumurtaların normalden daha fazla büyümesine neden olabilmektedirler.
  • Aylık iğneler kemik deformasyonuna neden olabilmektedirler.
  • Doğum kontrol iğneleri karaciğer fonksiyon bozukluğuna neden olabilmektedirler.

Kimler doğum kontrol iğnelerini kullanamaz?

  • Doğum kontrol iğnelerinin karaciğer fonksiyonunu bozma ihtimali olabildiğinden, karaciğer rahatsızlığı bulunan hastaların kullanmaları önerilmez.
  • Doğum kontrol iğnelerinin memelerdeki kistler üzerinde etkisi olabilmektedir. Bu nedenle kendisinde ya da birinci derece akrabalarında meme kanseri olan hastaların doğum kontrol iğnelerini kullanmaları önerilmez.
  • Glukoz toleransını bozabildiği için şeker hastalarının kullanması önerilmez.
  • Doğum kontrol iğnelerinin pıhtılaşma üzerine etkileri olabildiğinden damar sertliği ve damar tıkanıklığı olan hastaların bu iğneleri kullanmaları önerilmez.
  • Östrojen hormonu kullanması sakıncalı olan hastaların, doğum kontrol iğnelerinde de östrojen olması nedeniyle bu iğneleri kullanmaları önerilmez.
  • Doğum kontrol iğneleri kanamaları artırdığı ve düzensizleştirdiği için, nedeni bilinmeyen vajinal kanaması olan hastaların bu iğneleri kullanmaları önerilmez.
    Günde 10 taneden fazla sigara kullanan kadınların doğum kontrol iğneleri kullanmaları önerilmez.

Düşük sonrası doğum kontrol iğneleri kullanılabilir mi?

Düşük yapan kadınların tekrar gebe kalmadan önce bir süre korunmaları ve gebe kalmamaları gerekmektedir. Bu durumda korunma amaçlı doğum kontrol iğneleri kullanılabilir. Düşük sonrası bir hafta içerisinde doğum kontrol iğneleri kullanılabilmektedir.

Doğum kontrol iğneleri bırakıldıktan sonra üreme fonksiyonları ne durumda olur?

Doğum kontrol iğneleri bırakıldıktan sonra iğnelerin etkisi 2-3 ay devam edebilmektedir. İğne bırakıldıktan sonra yumurtlamanın normale dönerek, gebelik oluşabilmesi kişiden kişiye değişkenlik gösterebilmektedir. Ancak üreme fonksiyonunun normale dönmesi 3 ayı bulabilir. Bazı hastalarda bu durum 6 aya kadar devam edebilmektedir.

Doğum kontrol iğneleri doğumdan sonra ne zaman kullanılabilir?

Doğum kontrol iğnelerini emziren annelerin kullanması önerilmez. Bu nedenle doğumdan sonra anne emzirmiyorsa doğumdan 3-4 hafta sonra, ancak anne emziriyorsa ilk 6 aylık süre geçtikten sonra doğum kontrol iğneleri kullanılabilir.