DOĞUM KONTROL İLAÇLARI- ORAL KONTRASEPTİFLER

0
2

Günümüz kontrasepsiyon yöntemleri arasında en çok kullanılanların başında oral kontraseptifler gelir. Bu yöntem gebelikten korunmak için güvenilir bir yöntemdir.

Dogum kontrol haplari 2 gruba ayrılmaktadır.

  • grup; hem östrojen hem progesteron içerenler,
  • grup; sadece progesteron içerenlerdir.

İki gruba ait olan ilaçlar da hormon içermektedir. Genellikle kullanılanlar 1. grup ilaçlardır.

 DOĞUM KONTROL HAPLARININ KULLANIMI NASILDIR?

Oral kontraseptif haplarinin kullanımı ilaca göre değişiklik göstermekle birlikte, hepsinde ilk kullanıma adetin ilk 3 gününden birinde başlanmalıdır.

 İçerisinde 21 tane bulunan ilaçlara adetin ilk üç günü başlanıp 21 gün kullanılır. Kutu bittikten sonra 7 gün ara verilerek 8. gün yeni kutuya başlanır.

İçerisinde 28 tane bulunan ilaçlara adetin ilk üç günü başlanıp 28 gün kullanılır. Bu ilaçlarda ara verilmeden kutu bitince hemen diğer kutuya başlanır. Doğum kontrol haplarinda dikkat edilmesi gereken en önemli durum ilaçların atlanmadan her gün aynı saatler arasında alınmasıdır. İlaç unutulursa koruyuculuğu azalır. Bu durumda doktorunuza başvurabilirsiniz.

Doğum kontrol haplari bırakıldıktan kısa bir süre sonra tekrar doğurganlık seviyesine ulaşılır.

DOĞUM KONTROL HAPLARI GEBELİĞİ NASIL ÖNLEMEKTEDİR?

  • Doğum kontrol hapları, hipofiz bezinden salgılanan FSH ve LH hormonlarının salınımını azaltarak gebelik oluşmasını engellemektedir.
  • Doğum kontrol hapları, progesteron etkisine sahip sentetik bir madde olan progestin iç Bu sayede servikal mukusu kalınlaştırarak, spermlerin hareket kabiliyetini azaltır, geçişini zorlaştırır ve döllenme oluşamaz.
  • Doğum kontrol hapları, endometriumu etkileyerek döllenmiş yumurtanın rahime tutunmasını engellemektedir.
  • Doğum kontrol haplari, fallop tüplerinin sağlıklı çalışmasını geçici olarak engeller. Böylelikle sperm ve yumurta tüplerde ilerlemekte zorluk ç

DOĞUM KONTROL HAPLARININ ETKİLERİ NELERDİR?

 En önemli etkilerinden biri kullanıldığı sürece gebeliği önlemesidir.

  • Kanama miktarını azaltarak, gereksiz kan kaybını önlemektedir. Özellikle menoraji gibi fazla ve pıhtılı şekilde kanama olmasını engeller.
  • Adet dönemlerinde olan ağrıların tedavisinde doğum kontrol ilaçları kullanılır. Kullanıldığı sürece dismenoreyi (adet ağrıları) azaltır.
  • Adet öncesi dönemlerde yaşanan adet öncesi sendromların azaltılmasında doğum kontrol ilaçları kullanılır.
  • Düzensiz adet şikayetlerinde adetlerin düzenlenmesi için kullanılabilmektedir.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıkların rahim, fallop tüpleri ve ovaryumlara bulaşmasını %50 oranında azaltmaktadır. Özellikle 12 aydan fazla kullanıldıklarında bu durum için olasılık artmaktadır.
  • Bir yıldan fazla kullanıldıklarında endometrium kanserlerini yarı yarıya önlemektedirler.
  • Polikistik Over Sendromu gibi yumurtalıkların kistik hastalıklarında tedavi amacıyla doğum kontrol ilaçları kullanılır.
  • Doğum kontrol haplarını kullanan hastalarda kolon kanseri riski azalmaktadır.
  • Doğum kontrol haplarını kemik erimesi (osteoporoz) riskini azaltmaktadırlar.
  • Hirsutizm (aşırı tüylenme) tedavilerinde doğum kontrol hapları kullanılır. Kullanıldığı sürece tüylenme yakınmalarını azaltır.
  • Doğum kontrol hapları yumurtalık kanseri riskini azaltır.

DOĞUM KONTROL HAPLARININ YAN ETKİLERİ NELERDİR?

  • Doğum kontrol haplarının östrojen hormonu iç İçerdikleri bu hormon nedeniyle damar içerisinde pıhtılaşma eğilimini arttırmaktadırlar.
  • Doğum kontrol haplarının sık görülen yan etkilerinden biri de bulantıdır. Bu etkiyi azaltmak için bulantı önleyen ilaçlar kullanılabilir.
  • Vücudun doğum kontrol haplarına alışıp adetlerin düzenlenmesi üç ayı bulmaktadır. Bu ilk üç aylık alışma sürecinde ara kanamalar olabilmektedir. Bu durum üç aydan fazla sürerse doktorunuza başvurmalısınız.
  • Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, göğüs ağrısı, bacaklarda şişme ve ağrı, şiddetli karın ağrısı gibi şikayetler olursa mutlaka doktorunuza başvurmalısınız.
  • Doğum kontrol hapları kullanılırken yılda en az bir kez karaciğer enzim testlerine bakılmalıdır. Çünkü bu ilaçlar iyi huylu karaciğer tümörlerinin oluşumunu artırabilmektedir.
  • Doğum kontrol hapları kullanılırken genellikle gebelik oluşmaz. Ancak bazı ilaçlarla birlikte alındığında (antibiyotik ve ishal yapıcı ilaçlar) bağırsaktan emilimi azaldığından gebeliği engelleme etkisi azalabilir. Buna bağlı olarak gebelik oluşabilir.
  • Doğum kontrol hapları uzun süre kullanılıp bırakıldığında ikiz gebeliklerin oluşma şansı artmaktadır.
  • Doğum kontrol hapları uzun süre kullanıldığında safra kesesi hastalıklarında ve safra taşlarında artma görülmektedir.
  • Doğum kontrol haplarının kullanımına bağlı olarak kanda B6 vitaminin eksikliği oluşur. Bu durumda kişide depresyon ve melankoli durumlarına neden olabilmektedir.
  • Doğum kontrol hapları iştah artışı yaparak kilo almaya neden olabilmektedir.
  • Doğum kontrol hapları libido kaybına (cinsel isteksizliğe) neden olabilir.
  • Doğum kontrol hapları uzun süreli kullanımlarda karaciğer enzimlerinde yükselmeye neden olabilir.
  • Doğum kontrol haplarının yan etkileri kullanan herkeste ortaya çıkmaz. Bu yan etkiler kişilerin vücut direncine, bağışıklık sistemine göre değişiklik gösterebilmektedir.

KİMLERİN DOĞUM KONTROL HAPLARINI KULLANMASI SAKINCALIDIR?

  • Doğum kontrol hapları damar tıkanıklığı riskini arttırdığı için daha önceden damar tıkanıklığı geçirmiş ya da halen damar tıkanıklığı olan hastalar bu ilacı kullanamaz.
  • Doğum kontrol hapları gebeliğin oluşmasına birçok şekilde engel olmaktadır. Bu nedenle gebelik şüphesi olan ya da gebe olan kişiler bu ilaçları kullanmamalıdır.
  • Sigara kullanan hastaların, damar tıkanıklığı riski nedeniyle doğum kontrol hapları kullanmaları önerilmez.
  • Ailesinde ya da kendisinde meme kanseri ya da hormonlara bağlı kötü huylu tümör hikayesi olan hastaların doğum kontrol ilacı kullanmaları sakıncalıdır.
  • Doğum kontrol ilaçlarının karaciğer üzerinde olumsuz etkisi olabileceği düşünüldüğünde, ağır karaciğer hastalığı olan hastaların doğum kontrol ilacı kullanmaları önerilmez.

DOĞUM KONTROL HAPLARININ KISIRLIĞINA NEDEN OLUR MU?

Doğum kontrol haplarının birçok yan etkisi bulunmaktadır. Ancak hiçbir şekilde kısırlığa neden olmazlar. Doğum kontrol hapı kullanmadan önce gebeliğe engel bir durum varsa ve bu durum saptanmadı ise, ilaç kullanımı sonrası doğal olarak bu durum devam edecektir. Hastaların bir çoğu öncesinde var olan bu durumun farkında olmadığı için bebek sahibi olamamasının nedenini doğum kontrol hapları zannetmektedir.

DOĞUM KONTROL HAPLARI DEPRESYON YAPAR MI?

Doğum kontrol haplarının kullanımı kanda B6 vitaminin eksikliğine neden olabilir. Bu durumda B6 vitaminin eksikliği depresyon ve melankoliye de neden olmaktadır.

Depresyon tedavisi gören hastaların doğum kontrol hapı kullanmaları önerilmez.

DOĞUM KONTROL HAPLARI DOĞUM SONRASI HEMEN KULLANILABİLİR Mİ?

Doğum kontrol hapları emziren annelerde sütü azaltmaktadır. Bu nedenle özellik bebeğin emmesinin mutlaka gerekli olduğu ilk 6 aylık süreçte kullanılmaları önerilmez. Doğumdan sonra emzirmeyen annelerde doğum sonrası kontrolde doktorunuz bir sakınca görmemişse, doğumdan 3 ay sonra doğum kontrol hapı kullanılabilir.

DOĞUM KONTROL HAPLARININ KORUYUCULUĞU NE KADARDIR?

Doğum kontrol haplparının koruyuculuğu %99 dur. Ancak koruma yüzdesinin bu seviyeyi koruyabilmesi için ilaçların unutulmaması ve yeni kutuya vaktinde geçilmesi gereklidir. İlk kez doğum kontrol hapına başlandığında ilk kutunun koruyuculuk yüzdesi düşüktür. Bu nedenle ilk kutuyu kullanırken ikinci bir korunma yöntemi kullanılmalıdır.

DOĞUM KONTROL HAPLARI BIRAKILDIKTAN NE KADAR SÜRE SONRA GEBE KALINABİLİR?

 Doğum kontrol hapları bırakıldığı anda hasta hemen gebe kalabilir. İlaç sadece kullanıldığı sürece koruyuculuk sağlar. Ancak doğum kontrol hapları yumurta kalitesini etkileyebilir ve endometriumu etkileyerek yumurtaların tutunmasını engeller. Bunun için ilaç bırakıldıktan sonra üç ay beklenmesi ve bu süre zarfında bariyer yöntemlerden biriyle korunulması daha uygun olacaktır. Bu sürede yumurtalıklar eski çalışma sistemine geri döner ve endometrium kendini ancak toparlar, aksi takdirde bu üç aylık süreçte oluşan gebelikler düşükle sonuçlanabilir.

DOĞUM KONTROL HAPLARI KANSERE NEDEN OLUR MU?

  Doğum kontrol hapları, iyi huylu meme, yumurtalık ve rahim kanserlerinin riskini azaltmaktadır. Ancak HPV taşıyıcılığı durumlarında serviks kanseri görülme riski artar. Bu nedenle HPV taşıyıcısı olup, doğum kontrol hapı kullananların yılda bir kez smear testi yaptırmaları