Gebelikte Kan Uyuşmazlığı

ABO sistemine göre sınıflama ve Rh faktörüne sınıflama. Bu iki faktörün birleşimine göre kan grubumuz belirlenir.

En sık görülen uyumsuzluk Rh faktörüne göre olandır.

Rh Faktörüne Göre Uyumsuzluk

Anne rh (-) negatif ve baba rh (+) pozitif ise anne karnındaki bebek %50-100 olasılıkla rh (+) pozitif olacaktır. Bunu belirleyen babanın homozigot yada heterozigot olmasıdır. Anne ve bebek arasında meydana gelecek herhangi bir kan transferi sonrası annede bebeğin Rh (+) kanına karşı antikor dediğimiz koruyucu hücreler oluşur. Çoğunlukla ilk bebekte herhangi bir sıkıntı olmazken, ikinci bebekte eğer bebek pozitif olursa ve bu hücreler plasenta yoluyla bebeğe geçerse bebeğin kan hücrelerine saldırarak tahrip olmasına yol açar. Kan uyuşmazlığı gebelikte yoğun kanama geçiren yani düşük tehditi olan kadınlarda nadiren de olsa ilk gebelikte de sorun yaşanabilir.

Anne kan grubunun rh negatif, babanın ise rh pozitif olması dışındaki hiçbir durumda Rh kan uyuşmazlığı olamaz.

Kan Uyuşmazlığı Sorunu Bebeğe Nasıl Zarar Verir?

Anne ile bebek arasındaki alışverişten dolayı bebekten anneye kırmızı kan hücrelerinin geçmesi ile annede antikor oluşmasına Rh immunizasyonu denir. Annedeki bu antikorlar oluşan 2. gebelikte kordon bağı ile bebeğe geçer ve bebeğin kanındaki kırmızı kan hücrelerini parçalar. Oluşan kan hücresi yıkımından dolayı bebekte aşırı anemi ve bundan dolayı da kalp yetmezliği oluşur. Kan Uyuşmazlığı için müdahale edilmezse bu tablo bebeğin ölümüyle sonuçlanabilir.

Aşırı anemi ve kalp yetmezliği sonucunda hidrops fetalis tespit edilir. İmmün-hidrops fetalisin en bilinen sebebi Rh uygunsuzluğudur. Fetusun çeşitli dokularında sıvı birikmesine bağlı olarak ödemli bir hal almasıyla görülür. Fetusta cilt ödemi, asit, plevral efüzyon, perikardiyal sıvı birikmesi görülür. Bu duruma çoğunlukla polihidroamnios (bebeğin suyunun fazla olması) eşlik eder.

Kan uyuşmazlığı olduğunda beraberinde sarılık da görülebilir. Normal sarılığın aksini kırmızı kan hücreleri antikorlar ile bağlandığı için şiddeti daha fazla olup ölümle de sonuçlanabilir.

Kan Uyuşmazliğina Karşı Alınacak Önlemler

• Kan Uyuşmazlığı tedavisi yada önlenmesi için bilinmesi gereken en önemli şey öncelikle annenin ve babanın kan grubudur.
• Anne ve babanın arasında rh uyuşmazlığı olması durumunda mutlaka indirekt coombs testi yapılmalı ve belirli aralıklarla test tekrar edilmelidir.
• Bebeğin kan grubu eğer rh (+) pozitif ise, sonraki bebeği korumak için, doğumu takip eden 72 saat içerisinde mutlaka koruma iğnesi yapılmalıdı (rh hiper immünglobulin)
• Gebeliğin 28. haftasında erken korunma iğnesi yapılmalıdır.
• Annenin duyarlı olabilme ihtimalinden dolayı, gebeliğin erken aylarında kandaki antikor düzeyi kontrol edilir. Eğer değer yüksekse bebek mutlaka perinatoloji polikliniğinde takip edilmelidir.
• 3 aydan büyük düşüklerde immunglobulin iğnesi tam doz yapılmalıdır. İlk 3 aylık dönemde 6-8 haftadan sonra ceninde kırmızı kan hücreleri oluşmaya başladığından düşük doz yapılması yeterlidir.
• Tıbbi nedenlerle veya isteğe bağlı kürtajlarda da uyuşmazlık varsa mutlaka koruyucu iğne yapılmalıdır. Yöntem olarakta vakum sistemi kullanılmalıdır.

Rh (-) Annenin Rh Antikoru Oluşturmasına Neden Olan Durumlar

• Kan transfüzyonu,
• Gebelik yada doğumdan sonra rh (-) olan anneye bebekten rh (+) kan hücresi geçmesi,
• Tıbbi nedenlerle yada isteğe bağlı küretaj ,
• Kendiliğinden yada istemli düşük,
• Dış gebelik,
• Bebeğin eşinin (plesanta) erken ayrılması,
• Plesanta previa (bebeğin eşinin aşağı yerleşimli olması),
• Amniyosentez (anne karnındaki bebeğin suyundan örnek alınması ),
• Annenin karnına darbe alması yada travmalar,
• CVS ( koryon villus biyopsisi),
• Ters olan bebeği anne karnında çevirme,
• Kordosentez ( bebeğin kordonundan kan alınması).

Kan Uyuşmazlığı iğnesi Ne Zaman Yapılmalıdır?

• Gebelikte bebeğin kan grubu bilinmediği için gebeliğin 28. Haftasında,
• Sezaryen yada normal doğumdan sonra bebeğin kan grubu rh (+) pozitif olduğunda,
• Kendiliğinden ya da istemli düşükten sonra
• Tıbbi nedenlerle yada isteğe bağlı düşükten sonra 72 saat içerisinde koruyucu iğne yapılmalıdır.

Kan Uyuşmazlığı iğnesinin Etki Mekanizması Nasıldır?

Kan grubu rh (-) olan annenin bebeğinden geçecek olan rh (+) kan hücrelerinin üzerine bağlanarak, annenin hücrelerinin bunları görmesini ve bunlara karşı antikor üretmesini engeller.

Kan Uyuşmazlığı iğnesi Nasıl Yapılmalıdır?

Diğer tüm enjeksiyonlar gibi kan uyuşmazlığı iğnesi de mutlaka bir sağlık personeli tarafından yapılmalıdır. İğne hekim tarafından mor reçeteye yazıldıktan sonra temin edilebilir. Anti-D immunglobulin (koruyucu iğne) intramusküler (kas içi) uygulanır.