RAHİM İÇİ ARAÇ (RİA) – SPİRAL

Rahim içi araç (RİA) halk arasında spiral olarak bilinen ve gebelikten korunmak için uygulanan etkin bir gebelik önleyici araçların genel adıdır. Günümüzde kullanılan RİA’ ların birkaç çeşidi mevcuttur. Sıklıkla kullanılan tipi plastik T şeklinde bir gövdeye dolanmış bakır tellerden oluşur. Bunun yanında hormon içerikli olan ya da gövdesinde hiç bakır bulunmayan hamile kalmayı önleyici araç tipleri de mevcuttur. Rahim içi araçlara spiral denmesinin nedeni ilk uygulanan RİA’ ların helezon yani spiral şeklinde olmasıdır.

RİA TİPLERİ

Bakırlı RİA:  Copper T, Nova T, ve Multiload isimleri ile anılan türlerdir.

Etki mekanizmaları birkaç tanedir. Öncelikle rahim içerisinde oluşturduğu yabancı cisim reaksiyonu ile sperm yumurta birleşmesini önler. Ayrıca rahim iç tabakasında streril bir iltihabi reaksiyon oluşturarak embriyonun yerleşmesini de engeller.  Salgıladıkları bakır iyonları ile spermi etkisiz hale getirerek yumurtanın döllenmesini de önler. Etki süreleri 10 yıla kadar olmakla birlikte hastanın vücudunun verdiği tepkiye göre bazen 5 yılda bir değiştirme gerekliliği de olabilmektedir. İki mekanizmalı etkileri nedeniyle koruyuculukları %98’ a kadar çıkmaktadır.

Şüpheli korunmasız bir cinsel ilişki sonrası ilk 72 saat içinde acil korunma yöntemi olarak  (gebeliği önlemek) için bakırlı RİA takılabilir.

Bakırlı RİA ’ların yüksek etkinlikleri, geri dönüşünün kolay olması ( gebe kalınmak istendiğinde hemen çıkarılabilir), ileri yaşa ve hormon almak istemeyen hastalara uygun olması yönünden kullanım avantajları bulunmaktadır. Her gün ilaç alamayan veya unutan hastalar için de iyi bir alternatiftir.

Yine bakırlı bir RİA olan ‘’Gynefix’’, rahim tavanına sabitlenerek takıldığı için kayma olasılığını minimuma indirerek avantaj sağlamaktadır. Bir başka avantajı da rahim içinde çok az yer kaplayacak şekilde tasarlandığı için hem kanama düzensizliğinin çok az olması hem de doğum yapmamış kadınlarda da uygulanabilir olmasıdır.

Hormonlu RİA ( Hormonlu Rahim İçi Araç ): Hormonal RİA’ lar içinde en önemlisi Progestasert ve LNG-20 IUS (Hormonlu spiral)’dır.

    Hormonlu spiral içinde sentetik bir progestogen olan levonorgesterol mevcuttur.Hormonlu spiral progesteron hormonu rahim içine çok küçük miktarlarda salınır. Bu hormon hem adet kanamasını hem de adet ağrılarını (dismenore) azaltır. Hormonlu spiral uygulaması sonrası yapılan kamera incelemelerinde rahim iç tabakasının son derece ince fakat sağlıklı olduğu tespit edilmektedir. Hormon salınımı ile kanamaları en aza indirdiğinden uygun durumlarda rahim alma ameliyatlarına alternatif bir tedavi olarakda kullanılabilir.

    Progestasert ’in yıllık olarak değiştirilmesi gerekirken, Hormonlu spiral’nın etki süresi en az beş yıldır.

RİA’ nın Uygulanması

Hasta öncelikle jinekolojik muayene masasına alınır. Rahim içerisinde RİA takılmasına engel herhangi bir durum olmaması için öncelikle ultrason ile  muayene edilir ve sonrasında çok uzun sürmeyen ortalama bir RİA ‘nın takılma süresi 5 dakika olup, hasta operasyon sonrası günlük yaşantısına devam edebilmektedir.

RİA ne zaman takılabilir ?

   Ria ‘nın genellikle adet döneminde takılması tercih edilir. Bu; adetin başı, ortası ve sonu içinde olabilir. Ayrıca bu şekilde herhangi bir gebeliğin olmadığından da emin olunmuş olur.
Takılmasının daha kolay olması nedeniyle genel olarak adet kanamasının 3. ve ya 4.günü tercih edilmektedir.

Ria ‘nın Avantajları ve Koruyuculuğu Nedir?

  • RİA takıldığı andan itibaren korunmaya başlar.
  • Etki süresi takılan RİA tipine bağlı olarak 5-10 yıldır.
  • RİA’ya uyum kolaylığı vardır, doğum kontrol hapları gibi unutma tehlikesi yoktur.
  • Yan etkisi oldukça azdır.
  • Hem takılan kişi hem de partneri tarafından hissedilmez.
  • Emziren anneler için riski yoktur.
  • Herhangi bir zamanda (gebelik yoksa) doktor tarafından takılabilir.
  • Dış gebelik riski düşüktür.

Kimlere RİA Takılamaz ?

Smear testinin sonucu olumsuz olan hastalara,

Servikal erozyonu olan hastalara,

Vagina ve servikste aktif enfeksiyonu olanlara,

Rahim iç tabakası yerleşimli miyomu olan vakalarda, myomun rahim içinin şeklini değiştirmesi nedeniyle ria takılması önerilmez. Ancak rahmin dış tabakası yerleşimli ya da kaviteye bası yapmayan kas tabakası yerleşimli miyomu olan kadınlara RİA takılabilir.

Bakıra karşı allerjisi olanlara bakırlı RİA takılamaz.

Açıklanamayan anormal vajinal kanamaları olan hastalara,

Yumurtalık ya da rahim kaynaklı kötü huylu tümörleri olanlara,

Kanama ve pıhtılaşma bozuklukları olanlara,

Doğuştan rahim içi anormalliklerinde spiral için uygun rahim şartlarının olmaması nedeniyle,

Serviks (rahim ağzı) yetmezliği ve rahim içinde perde olan hastalara RİA uygulanamaz.

Ria nasıl çıkarılır ?

RİA herhangi bir zamanda çıkartılabilir. Çıkartma işlemi takılma işleminden çok daha kolay bir işlemdir.

Yumurtlamaya yakın RİA çıkartılırsa ve RİA çıkartılmadan önce cinsel ilişki olduysa spermler uzun süre canlı kalabileceği için gebelik olabilir.

Kadınlar asla RİA’yı kendileri çıkarmaya çalışmamalılar. Rahim ya da rahim ağzına zarar verebilecekleri gibi RİA’ nın ipini koparıp çıkmasını çok daha zor hale getirebilirler. RİA doktor tarafından steril şartlarda ipinden tutularak çıkartılırken RİA’nın kolları yukarı kalkar ve servikal kanaldan rahatlıkla geçebilir. Eğer enfeksiyon, kanama gibi bir engel yoksa eski RİA çıkartılır çıkartılmaz yerine yeni bir RİA takılabilir.

Muayenehanemizde Op. Dr. Meral SÖNMEZER tarafından sorunsuzca uygulanmaktadır.